Togo - Koutammakou

Mystieke sfeer in noord Togo

_TIG5445_TIG5420Het landschap verandert drastisch; van weelderig groen in het zuiden, naar droog en stoffig in het noorden. Er zijn geen dorpjes meer; groepjes modderhuizen behorende bij één familie, staan bij elkaar. Grote baobabs steken dramatisch af tegen het kale, maar heuvelachtige landschap. We rijden door een onbekend sprookje.

We bezoeken traditionele woningen in Koutammakou. Iedere tata (huis) is uit modder opgetrokken. Onze gids neemt ons mee naar vervlogen, vijandige tijden.
De tata’s ogen onschuldig, maar blijken ware forten. Subtiele gaten in de muren dienen twee doelen; speuren naar een eventuele vijand en precies groot genoeg om een pijl door af te vuren.

Verrassingsaanval

_TIG5426Bij het betreden van een tata zie ik aan de rechterkant een diepe, donkere ruimte. Zodra de vijand, -nog verblind door het daglicht- het huis betreedt, kan er vanuit de donkere ruimte een verrassingsaanval met pijl en boog worden uitgevoerd.
Een steile trap leidt naar boven. In het dak zit een gat, precies boven de ingang. Een kommetje water ernaast, dat door de brandende zon kokend heet wordt. Als iemand het in zijn hoofd haalt om het huis onuitgenodigd te betreden, is een straal kokend water op datzelfde hoofd het pijnlijke gevolg.

_TIG5430De slaapkamer is ook op het dak. Ik word er spontaan claustrofobisch van; klein, donker en benauwd. En dan steek ik er alleen nog maar mijn hoofd in. Er is een ongelofelijk klein gat waardoor je achterwaarts naar binnen moet. Motto: keer nooit je rug naar de vijand.
De tijden van oorlog zijn inmiddels voorbij, maar zo slapen ze nog steeds; ik moet er niet aan denken dat ik in zo’n donkere ruimte met nauwelijks zuurstof moet liggen!

Rituelen

_TIG5423 _TIG5433Voodoorituelen zijn hier al zichtbaar. Twee conisch gevormde kegels van modder voor de deur symboliseren de grootouders. Versieringen en offers zoals een kip of geit moeten ervoor zorgen dat ze tevreden blijven. Bij een andere tata zie ik een kleine kegel; neergezet voor een pasgeboren baby. Schedels naast de deur moeten boze geesten buiten houden.

De hitte daalt genadeloos op me neer en ik kan drinken wat ik wil; mijn mond blijft kurkdroog.
Onder een afdakje mag Jeroen het lokale bier (tchoukoutou) proeven, uit een kalebas. Zijn gezichtsuitdrukking spreekt boekdelen. Fijn, nu mag ik nog. Behoedzaam neem ik een slokje van het rode goedje. Het smaakt een beetje naar bier, maar het is zurig en neigt daardoor ook naar wijn. Twee kleine slokjes zijn voldoende om mijn conclusie te trekken: het is niet te drinken.

Heilige offerplaats

_TIG5451We gaan nog een stapje terug in de tijd en bezoeken een heilige baobab. De holle boom diende als leefplek, voordat men forten ging bouwen. Nu dient hij nog steeds als offerplaats.
Van buiten is hij al imposant, maar als ik me door de nauwe ingang naar binnen wurm, ziet hij er van binnen zo mogelijk nog indrukwekkender uit; breed en hoog. Een gat op grote hoogte zorgt voor het enige daglicht. Een jongen klautert bewonderenswaardig behendig op zijn blote voeten tegen de ruwe binnenkant naar boven; het gat diende vroeger als uitkijkpost.
Na het betreden van de heilige baobab wordt er verwacht dat ook wij iets offeren en dan het liefst in de vorm van geld. Juist ja. We offeren wat muntgeld en hopen dat we daarmee de goden gunstig genoeg stemmen.

Traditionele genezing

_TIG5459 _TIG5460De weekmarkt in het nabijgelegen gehucht Nadoba is anders dan alle anderen. En we hebben er inmiddels toch al heel wat gezien…
Een traditionele dokter houdt een stok vast, de cliënt houdt het andere uiteinde vast. Dit is een familielid van de zieke. De zieke zelf is thuis. Ze trekken samen aan de stok en de cliënt laat los. De stok valt op een platte steen. Dit ritueel wordt een aantal keer herhaald; zo wordt de patiënt thuis genezen.
Er zitten op z’n minst tien van deze dokters op een rij, die allemaal hetzelfde doen. Een tijdje observeren we dit bizarre tafereel.
Er wordt veel tchoukoutou gedronken; overal zitten groepjes mensen onder een afdakje met dat brouwsel in kalebassen. Hierdoor wordt de markt bevolkt door veel dronken mensen; er hangt een raar sfeertje. Fotograferen wordt niet gewaardeerd en ook mijn videocamera blijft onvrijwillig in de tas; dit moet ik maar in mijn geheugen opslaan.

Bij de ‘afdeling’ potten en pannen staat een vrouw; door beide oorlellen is een stuk bot gestoken. Ook uit haar kin steekt een groot stuk wit bot. Ik kan maar niet ophouden ernaar te kijken; dat moet toch pijn gedaan hebben…

Pure beleving

_TIG5437Overnachten doen we een stukje verderop bij de lokale herberg. We parkeren onze auto in het zand ernaast. Op de wiebelige houten bank en aan de ruwe tafel die eigenlijk al in beslag is genomen door een kolonie mieren, beginnen we aan ons diner. De van kop tot teen gedroogde guinea fowl (parelhoender) staart me ongelukkig aan. Weg is mijn eetlust. De saus en spaghetti kunnen de muffe smaak niet verhullen. Maar de beleving is puur; hier zitten we dan, in het hoge, lege noorden van Togo. Etend tussen de lokale bevolking. In de mystieke sfeer van traditionele genezing, offers en heilige baobabs.

Benieuwd naar de foto’s van Togo?

12 reacties op “Mystieke sfeer in noord Togo

  1. De ‘sprekende’ foto’s completeren het verhaal mooi, zodat je fantasie gelukkig niet helemaal op de loop gaat. Ik heb zojuist paracetamol gehaald, toch net even anders als die ‘stokdokter’. Maar als je een parelhoen (guineafowl) met een gierstbiertje (tchoukoutou) geserveerd krijgt moet dat toch te doen zijn!(?) Dat jullie beleving puur is, kan niemand omheen en dat mijn fantasie het biertje niet proeft, is denk ik meegenomen (voor mij dan). Prachtig foto-verhaal!

  2. Ha toppertjes,
    Wat een beleving zeg. Prachtige foto’s ook! Denk je dat je alles kunt onthouden wat je allemaal meemaakt? pfff dat is niet niks hoor. Kunnen jullie de nachten wel rustig doorkomen? geen nachtmerries omdat je de belevenis van de dag in de nacht door laat dringen. Geweldig als je dan schrijft dat je spaghetti met saus aan het eten bent. hahahahha Echt super hoor in het Afrikaanse land. geniet ze! Dikke kus Lianne

  3. Wat maken jullie spannende avonturen mee ,erg lief dat we met jullie verhalen ook iets van dat gedeelte van Afrika kunnen mee genieten bedankt en tot de volgende keer
    Bye evelyne en Wil

  4. Geweldig verhaal!
    Daar horen ook geen camera’s. Die herinnering neem je voor de rest van je leven mee.
    Blijf genieten….dan genieten wij van jullie verhalen.
    Een dikke knuffel. Henriette

  5. In het nog iets te koude Nederland is het een genot om ‘verwarmd’ te worden door jullie verhalen. Heerlijk om te lezen en fijn om jullie zo te kunnen volgen. Ik zie een boek aan het einde van de reis…

  6. Wat een mooi verhaal je kan je niet voorstellen dat dit nog echt bestaat. Dit kunnen wij bijna niet begrijpen in het rijke Europa. Maar het lijkt mij fantastisch om mee te maken. Hopelijk blijven deze mensen gelukkig in hun eigen land en komt de westerse mens hier ook niet alles kapot maken. Er is al zo weinig over van de echte mens. Genieten jullie er maar van. Adriaan Mia

  7. In 1981 (!) heb ik op een rondreis door Togo en Benin ook dit gebied bezocht. Geweldig om te lezen dat dit stuk Afrikaanse cultuur nog onaangetast lijkt door de tijd. Het leest als mijn eigen dagboek van toen…

  8. Dit is toch wel weer iets waarvan je zegt, tsja dit maak je eigenlijk nooit mee. Wat een bizar en superinteressant verhaal, in 1 adem doorgelezen!!!!

    Geniet van het avontuur en wat ontzettend gaaf dat jullie deze reis aan het doen zijn! WOW!!!!!

  9. Wat een belevenissen allemaal. Alles is zo bijzonder om mee te maken lijkt mij. Fijn dat jullie ons deze mooie verhalen gunnen. Op naar het volgende maar weer. Xxx Margriet

  10. Wat een prachtig verhaal weer van jullie belevenissen. Ik waan me weer in Togo!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *