Marokko - Casablanca

Onderdeel van het schapenfeest

Morgen is het schapenfeest en daardoor kunnen we pas maandagmiddag ons visum voor Mauritanië ophalen. Het is donderdag; wat doen we nu? We besluiten door te rijden naar Casablanca; het is nog vroeg, dus met een beetje geluk kunnen we daar de Hassan II moskee bezoeken.

De minaret steekt statig als een markeerpunt tussen de gebouwen door en de derde grootste moskee ter wereld ligt prachtig aan de kust. Op het enorme plein voor de moskee staan vele geluidsboxen opgesteld. Marokko, Casablanca. We mogen kamperen onderaan de Hassan II moskee.Jeroen raakt aan de praat met een politie-agent, die zijn vermoeden bevestigd; “Morgenochtend om 8.00 uur komen hier vele mensen samen om te bidden en als het weer goed is gebeurt dat buiten”. “Inshallah” zeg ik en dat is een schot in de roos: Hassan 2 Moskee”Ja, als Allah het wil”, lacht hij. Natuurlijk willen wij dit meemaken en Jeroen vraagt of er een camping in de buurt is. “Nou”, zegt hij, “Ik ben de chef van de politie van de moskee en het kantoor ligt achter dit gebouw”. Daar mogen we overnachten. We kunnen ons geluk niet op; toestemming van de politiechef om zowat naast de moskee te slapen! Dan maken we morgenvroeg de sfeer zeker optimaal mee.

Kerststress op z’n Arabisch

Nu de overnachtingsplek is geregeld, wordt het tijd om voor voedsel te zorgen. Op ons gemak lopen we de straten af en komen op een levendige markt terecht. Nou levendig, er lijkt heuse stress te heersen. Hetzelfde gevoel als bij ons op kerstavond, waar iedereen vlak voor sluitingstijd nog gehaast zijn laatste inkopen doet.

Op een karretje staan emmers vol glanzende groene en zwarte olijven, die erg gewild zijn. De verkoper vult plastic zakjes met een grote schep. Hij nodigt me uit om te proeven. Ze smaken heerlijk en dus gaat er een zakje mee.

Bij de broodstalletjes is het een drukte van jewelste; vrouwen staan in de rij en als de platte broden worden aangevuld, graait iedereen als een gek om de gewilde hoeveelheid in een plastic zak te proppen en af te rekenen.
De winkel van de banketbakker heeft de deuren gesloten, maar er staan zeker 20 mensen tegen de ramen aangeplakt. Jeroen gaat een kijkje nemen; er wordt steeds een vijftal mensen in de winkel toegelaten en dan gaat de deur weer dicht om een gekkenhuis te voorkomen. Gebakjes zijn voor het feest blijkbaar erg gewild. Wij lopen lachend verder; wij kunnen ook wel zonder. Ook een soort pannenkoekjes zijn erg geliefd, want er staan lange rijen en er wordt verhit over en weer geroepen. Dat wekt onze nieuwsgierigheid; blijkbaar zijn ze de moeite waard en dus willen wij ze ook proberen. Een oudere vrouw wringt zich fanatiek voor Jeroen, maar gelukkig trapt de verkoopster er niet in en hij krijgt zes warme exemplaren mee. We hebben ons een beetje mee laten slepen in deze gezellige hectiek en onze handen gevuld met boodschappen lopen we terug naar de auto.

Openlucht gebed

Iedereen verzameld zich op het lein van de Hassan II moskee.Om half zeven wekken de luidsprekers van de moskee ons en als ik door het raam tuur, zie ik al groepjes mensen richting moskee lopen. Terwijl ik nog gauw een pannenkoekje probeer weg te stouwen op dit vroege tijdstip, staat Jeroen al stuiterend naast de camper. Om zeven uur staan wij in actiestand op het plein, terwijl de mensen van drie kanten in een onafgebroken stroom richting ingang van de moskee lopen. Tot onze teleurstelling, want we hoopten natuurlijk dat iedereen buiten zou blijven. Maar het heeft vannacht behoorlijk geregend en het plein is nog nat. Maar goed, de sfeer is ook nu al heel bijzonder; klein, groot, jong, oud; iedereen komt samen om te bidden. Sommige mannen zijn modern gekleed, maar de meesten in lichtgekleurde jallabahs of een kaftan; de sjieke variant in een mooie, glimmende stof.

Alle vrouwen dragen uiteraard een hoofddoek en zijn traditioneel gekleed. Ook ik heb mijn hoofd bedekt, ik wil graag respectvol omgaan met zo’n belangrijk moment. Na de Ramadan is dit het enige feest waarbij zoveel mensen tegelijk samenkomen om te bidden.

Op kleedjes bij de Hassan II moskee.De moskee is vol en er worden tot onze vreugde buiten matten neergelegd voor het gebed. Er blijven maar mensen het plein op stromen en ik blijf maar filmen en Jeroen fotograferen. Ik loop wat naar voren om de mensen die zich buiten verzamelen vast te leggen. Oke, ik sta nu even met mijn rug naar Mekka en iedereen is natuurlijk naar het Oosten gericht om dadelijk te gaan bidden, maar ik was niet van plan zo te blijven staan, want dat is natuurlijk niet erg respectvol. Maar zolang het gebed nog niet begonnen is…
Twee politiemannen komen op mij af en ik word weggestuurd. Gelukkig zie ik ‘onze’ politiechef en ik krijg toestemming om te filmen. Hij wijst me een plek aan waar ik mag gaan staan. Ik wil uiteraard ook niet echt tussen de biddende mensen staan. Ik sta tegen een pilaar, terwijl het deel van het plein links naast mij leeg blijft. Een stuk achter mij is het plein gevuld met honderden gelovigen, voor en naast mij ook een groep. Iedereen mompelt mee met de tekst die al vanaf half zeven, onafgebroken, op dezelfde monotone manier wordt herhaald. “Allah is groot”. Je raakt er bijna van in trance. Mensen sluiten nog gehaast aan en dan ineens begint het.
Indrukwekkend massaal gebed bij Hassan II moskee.Het gebed galmt uit de luidsprekers, iedereen staat, luistert, herhaalt zinnen en knielt massaal. Met honderden tegelijk. De anderen buiten ons zicht, in de moskee. Het is zeer indrukwekkend. Op sommige momenten is het doodstil. En daar staan wij dan, temidden van dit ritueel. Het is onbeschrijfelijk wat er door ons heen gaat. We voelen ons zeer bevoorrecht dat we dit mogen meemaken. We zijn echt de enige twee niet-moslims die hier aanwezig zijn. Wow, wat een moment. Na een minuut of twintig is het voorbij, men schudt de buurman de hand en geroezemoes stijgt op.

Gastvrije ontvangst

Jeroen wordt gevraagd twee mannen te fotograferen die speciaal hiervoor uit Parijs zijn gekomen en terwijl ik hetgeen ik net heb meegemaakt probeer te bevatten, hoor ik een stem naast me “Kom jij uit Nederland?”. “Ja” antwoord ik verbaast terwijl ik me omdraai. “Ik heb in Nederland gewoond” verklaart de man. We stellen ons voor en Doulyazel nodigt ons uit om het schapenfeest bij hem thuis te vieren. “Dan kunnen jullie de rituele slachting van het schaap meemaken, lekker mee-eten”. “Kom, het is feest en dat mogen jullie ook meevieren; jullie komen uit Nederland, is net familie” voegt hij nog enthousiast toe. Dat slaan we natuurlijk niet af, al word ik nog niet heel vrolijk bij het idee een slachting van zo dichtbij mee te maken. We maken kennis met zijn twee kids en lopen mee naar zijn huis in de medina van Casablanca. Een smalle gang brengt ons naar een centrale hal, waar vier deuren op uitkomen. Achter iedere deur woont een gezin. Vier onfortuinlijke schapen staan aan een touwtje te wachten op hun onontkoombare lot.

De kinderen maken het slachtritueel van dichtbij mee.“Mijn huis is jullie huis, wees welkom” zegt Doulyazel en de deur zwaait open. We worden hartelijk ontvangen door zijn vrouw in de kleine woon- annex slaapkamer. “Over een half uurtje gaan we slachten” zegt hij opgewekt, “Even wachten op de buurman”. Het wordt rumoerig in de hal, de kinderen worden onrustig; het is zover. Alle gezinnen verzamelen zich. We mogen filmen en fotograferen en als ik naar de hal loop, lijkt die ineens een heel stuk kleiner. We zitten er echt met onze neus bovenop en dat maakt me bloednerveus. Maar de vrouw van Doulyazel voelt het feilloos aan, gebaart me op een krukje in de hoek te gaan zitten en blijft naast me staan.

Rituele slachting

De slachting zelf was indrukwekkend.Iedereen dood zijn eigen schaap, het ‘ontvellen’ gebeurt gezamenlijk. Het eerste schaap wordt neergelegd, de buurman knielt, zegt “Allah is groot”, zet zijn mes in de keel van het dier en haalt het er weer uit. Ik film en concentreer me volledig op het schermpje; dat is mijn buffer. Ik kijk niet ‘live’. Mijn hand trilt. Het bloed stroomt en het beest spartelt en ademt zwaar. Iedere keer als ik denk dat hij dood is, begint hij weer te spartelen. Het is vreselijk om te zien. Drie minuten had Doulyazel gezegd, maar het lijkt eeuwig te duren. “O, wat duurt het lang” roep ik en sla m’n hand voor m’n mond. Wat ik verder allemaal uitkraam weet ik niet, maar mijn afgrijzen moet duidelijk zijn, want de vrouw van Doulyazel strijkt geruststellend over mijn rug. Ik probeer rustig adem te blijven halen; diep in en uit. “Die lucht” zegt Jeroen, “volgens mij is dat het bloed”. “Niks zeggen” gruwel ik, “Anders trek ik het echt niet”. Als het dier eindelijk bezwijkt, wordt de rest van de kop er af gesneden. Het stromende bloed wordt meteen door de vrouwen weg gedweild. Het vel wordt van de poten gesneden en het schaap wordt daaraan opgehangen in de deurpost. De vacht en vel wordt zorgvuldig weggesneden. We stonden er erg (!) dicht bij...Wat nu zichtbaar is, is vers vlees en dat kan ik wel aanzien. Het gruwelijkste is voorbij. Ik sta inmiddels weer. Maar als het krukje weer subtiel mijn kant op wordt geschoven, volgt er vast weer iets minder prettigs, dus ik ga braaf zitten. De buik wordt opengesneden en de ingewanden verwijderd; de darmen en maag worden afgevoerd; de lever, nieren, uiers worden op een schaal gelegd. Het gebeurt allemaal uiterst zorgvuldig en met precisie. Dit kan ik wel aan; op eerdere reizen heb ik wel een aantal opengereten dieren gezien waar door andere dieren van werd gegeten.
Het verse vlees wordt nu met een haak aan de deurpost van de eigenaar gehangen. Jeroen vond het heftig om te zien, maar wist het zonder krukje te stellen.

We zitten midden in het ritueel...Schaap nummer twee is aan de beurt; die van Doulyazel. Hij scherpt zijn mes nog een keer, knielt voor het tegenstribbelende schaap, zegt “Allah is groot” en zet zijn mes erin en haalt hem er weer uit. Een grote plas bloed stroomt eruit en weer wordt er direct gedweild. Dit keer kijk ik zo af en toe wel. De kinderen zitten, net als ik, op een plastic krukje en het kleine buurmeisje huivert bij de aanblik van het spartelende schaap. “Kom maar” zeg ik geruststellend en ze schuift dicht tegen me aan “Ik vind het ook niet zo leuk om te zien hoor”. Maar dit keer is het schaap sneller dood en ik zie hoe Doulyazel de rest van de kop afsnijdt; rauw vlees, bloed, de luchtpijp. Snel wend ik mijn blik weer af. Genoeg.
De kop wordt in een plastic teiltje gelegd; wat een luguber gezicht. Het schaap wordt weer door drie man keurig ontveld, ontdaan van organen en wordt aan de deur gehangen. De opengesneden buik wordt afgedekt met plastic. De kinderen springen en rennen er omheen; het is feest. Het geeft een beetje een dubbel gevoel; ik ben ontdaan door hetgeen ik net gezien heb, maar de stemming om mij heen is vrolijk en opgewekt omdat het feest is. Het is ook echt een gebeuren voor het hele gezin; iedereen is erbij betrokken. De mannen slachten het schaap, de vrouwen ruimen het bloed op en zorgen dat de organen en kop netjes worden weggelegd, de kinderen kijken toe.
Wij gaan weer naar binnen; ik hoef ze niet alle vier te zien, twee is meer dan genoeg… Het is tijd om even bij te komen.

Smakelijk eten…

Het schaap wordt deels in de gang op de BBQ gelegd.Daarna is het tijd om te eten. Kleine, ronde houtskoolbarbeques worden tevoorschijn gehaald en in het halletje aangestoken. Natuurlijk rookt dat als een gek en het duurt niet lang voordat het zicht tot een minimum is beperkt en de rook nadrukkelijk in m’n ogen prikt. De kinderen spelen even buiten; ik geef ze geen ongelijk en ook wij vluchten even de straat op. Overal hangt rook; heel Marokko eet op dit moment schaap!
Vandaag worden de organen van het schaap gegeten; wij krijgen een bord met nieren, lever en de uiers voorgeschoteld. Zout en kruiden er overheen, brood erbij en smullen maar…ahum. Voorzichtig beginnen we met eten. Knapperige niertjes, maar daar zit niet veel smaak aan. De lever smaakt prima en de uier is erg zacht; het smelt op je tong. Daarna wordt de lap vet in stukjes gescheurd en stukjes daarin gewikkelde lever aan een spies geregen. Het is erg smaakvol moet ik zeggen en ik probeer de beelden van daarstraks nadrukkelijk uit m’n hoofd te bannen en me puur te concentreren op het geroosterde voedsel. Het is gezellig zo met z’n allen rond de tafel; echt een gezinsgebeuren en daar mogen wij deel van uitmaken. Heel bijzonder!

De sfeer buiten is magisch. Overal vuurtjes en blije mensen die het schapenfeest aan 't vieren zijn.Aan het eind van de middag gaan we de straat op; overal branden vuurtjes en Doulyazel legt uit dat de schapenkoppen in het vuur worden gelegd en zo ontdaan worden van alle haren. De hoorns worden afgehakt. De geblakerde koppen zien er zo mogelijk nog luguberder uit dan toen ze net onthoofd waren.
De penetrante rooklucht en de aanblikken worden me nu wat teveel; ik heb echt wel genoeg voor mijn kiezen gekregen vandaag. We nemen hartelijk afscheid, maar niet voordat we beloofd hebben om morgen te komen lunchen.

Avontuurlijke lunch

Bij onze NL-MAR vriend thuis samen eten van het vers geslachte schaap.Dachten we gisteren al een avontuur te hebben beleefd, vandaag staat ons ook nog wat te wachten. Doulyazel vertelt doodleuk dat we schapenkop gaan eten. “Hoort bij onze cultuur, dus gaan jullie ook proeven” zegt hij en lacht om mijn bedenkelijke gezicht. “Moet je echt proeven, is goed” benadrukt hij nogmaals. Als ik terugdenk aan al die geblakerde schapenkoppen van gisteren, brrr. Jeroen dacht dat ze verbrand werden, afval dus, maar niets is minder waar. “Is er wel iets dat jullie niet eten van het schaap?!” vraag ik verbijsterd. Gelukkig wordt er ook gewoon schapenvlees vermengd met kruiden, peterselie en uien aan een spies geregen en geroosterd. Ik heb dus nog een alternatief. Ze doen zo’n anderhalve week met dit schaap en ieder dag wordt er iets anders van gegeten. Op dag twee is dus de kop aan de beurt. Dat is nou boffen dat wij dat meemaken, pfft. De kop wordt langdurig gekookt, nadat de schedel bijna volledig doormidden is gehakt. Uitgeklapt, met de buitenkant naar boven wordt hij op een bord geserveerd. Ik kan er nauwelijks naar kijken; die lippen en tanden… Het staat ook precies voor mijn neus. Zij pakken een stuk brood en schrapen daarmee een stuk vlees van het bot af. Juist ja. Wij beginnen eerst wel met een spies. De vrouw van Doulyazel snapt wel dat het voor ons niet meevalt en heel subtiel haalt zij stukjes vlees van de schedel af en legt ze op mijn bord. Het is opvallend mals en doet denken aan rundvlees. Een stukje brood erbij. En als ik maar niet naar die kop kijk, gaat het wel.

Benieuwd naar de foto’s van Marokko?

Lees ook de andere blogs over Marokko:

19 reacties op “Onderdeel van het schapenfeest

  1. Hoi lieve son en en Jeroen.

    Pff super stoer :-)
    Heb mega veel bewondering voor jullie!
    Ik zou het niet kunnen….
    Geniet van alles en ik denk aan jullie :-)
    xxxx

  2. Jullie zien wij hebben jullie verhaal mogen lezen van Mariska, wat leuk maar ook spannend wat jullie allemaal mee maken. Heel veel reis plezier. Adriaan en Mia

  3. hello my friends , I want to thank allowing to follow your travel . It seems to be so interesting to so much people in their own house .So they bring you to share the fest of the sheep and your pictures are exceptionnal.
    Good bye
    Bruno and his family

  4. Heerlijk om te lezen. Wij hebben dit 10 jaar geleden in Nepal mee gemaakt en nog zie ik het soms voor me…bbrrr. Wat een ervaring om nooit te vergeten…..Fijn dat jullie de kans krijgen om met de bevolking op te trekken..dat vonden wij de beste ervaringen en zo leer je het land echt kennen….En wat fijn dat vrouwen..waar ook ter wereld zo fijn gevoelig zijn..haha! Geniet maar lekker van alle cadeautjes van het leven!! Wij reizen via jullie blog graag met jullie mee!!

  5. Wauw wat een ervaringen en diepgang van deze cultuur! Lijkt me een onvergetelijke ervaring en zeer uniek om zo mee te maken. Of het allemaal even leuk en smakelijk is valt te bezien, maar niet veel ‘Hollanders’ zullen de kans krijgen zo’n ervaring op te doen!

    Liefs Tamara

  6. Tjonge , tjonge wat een ervaring (en) weer. denk dat ik het niet zou trekken dus alle respect. En dat fam. moment met zijn rituelen. Helemaal te gek en die vrouw die je dan toch weer zo goed aanvoelt. SUPER..
    Ga zo door met geniet en met schrijven. Veel liefs Marianne

  7. Wat een onvergetelijke ervaring. Beeldend beschreven. Ik geef toe dat ik me altijd verre van het slachten houd…

  8. Tjee, wat een verhaal! Dat is genieten voor jullie ( en ons ook). Blijf schrijven, wij reizen graag mee.

  9. Heel stoer om dit alles mee te kunnen maken en nog et filmen ook bedankt dat we samen met jullie dit mogen meemaken. evelyne en wil

  10. ongelooflijk wat een ervaring,wat heb je het prachtig verwoord,je ziet het voor je ogen gebeuren.ben blij dat we de geuren er niet bij hebben.hele goeie reis verder ,we kijken naar je volgende verhaal.hartelijke groeten PS wij hebben jullie e-mail adres van Ada en Jan

  11. Hahahahah wat een smeuiig verhaal. Wat knap dt jullie dan toch uit alle respect van alles wat mee eten! Wat een bijzondere ervaring zeg!
    Voordeel in deze is dat jullie maag getest en goedgekeurd is om jullie gigantische reis voort te kunnen zetten.
    Echt een heerlijk verhaal war je je levendig in kunt beelden hoe het eraan toe gaat.
    Genieten voor ons hoor.

  12. Wat een gastvrije ontvangst! En wat een mooi verhaal hebben jullie daarvan gemaakt. Toevallig nog wat recepten verzameld ;-)?

  13. Tja, andere landen andere culturen… Maar ik vind dat jullie je kranig hebben gedragen! Het levert in ieder geval een mooi verhaal op:_)

  14. Hallo jullie, hebben net het verhaal gelezen. Wat een indrukken
    allemaal. Zijn nu al nieuwsgierig naar jullie volgende verslag, maar dan graag een BBQ recept erbij. We staan op het punt om naar S.A. te vertrekken,helaas zijn wij alweer terug als jullie daar aankomen. Luidjes geniet met volle teugen.

    Liefs Piet en Ada

  15. Wat een ‘heerlijk’ verhaal. Fantastisch dat jullie dit heb mogen meemaken maar ik heb ook respect voor jullie dat jullie zijn blijven zitten en toekijken. Kijk nu al uit naar het vervolg van jullie reisverhaal.

  16. Ahhh…. Ik heb net een bakje yoghurt op als ontbijt, maar ik hoef voorlopig niets meer te eten hoor!
    Ben even niet jaloers op jullie!
    Veel succes met jullie verdere avonturen
    Liefs Hans, Mariska en Rilana

  17. Klinkt als een echt avontuur, lekker exotisch eten. We zijn benieuwd naar het volgende verslag.

  18. Door jullie verhaal te lezen komt onze eerste indruk van Casablanca weer helemaal boven terwijl wij dus alleen maar door de straten hebben gelopen. Ik had zoiets ook graag willen meemaken dacht ik altijd, maar ik denk dat ik, na het lezen van jullie bijzondere verhaal, nu ook wel gelukkig ben geweest met onze avondmaal op de vrijdag van het offerfeest, nl Mac Donalds. Maar de familiaire sfeer was daar natuurlijk ver te zoeken!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *